Witte aanslag op tegels verwijderen: kalk, cementsluier of uitbloei?

Eerst de diagnose: welke witte aanslag is het?

Witte aanslag ziet er op het oog steeds hetzelfde uit: een doffe, grijswitte waas of korst op de tegel of in de voeg. Maar kalk, cementsluier, uitbloei en zeepresten zijn chemisch heel verschillende dingen. Het middel dat kalk oplost, doet niets tegen uitbloei en beschadigt natuursteen. Kijk dus eerst waar de aanslag zit en wanneer hij is ontstaan.

Een snelle test: maak de plek nat. Verdwijnt de waas tijdelijk, dan is het cementsluier of zeep. Blijft hij zitten en voelt hij hard, dan is het kalk. Kun je hem droog wegborstelen als poeder, dan is het uitbloei.

Kalkaanslag in de douche

Kalk is calciumcarbonaat uit het leidingwater dat achterblijft als de druppels opdrogen. Een zuur lost het op: schoonmaakazijn, citroenzuur of een kant-en-klare kalkreiniger. Breng het aan op de droge tegel, laat het 5 tot 10 minuten inwerken, borstel na en spoel goed met schoon water.

Twee dingen mag je niet met zuur behandelen. Ten eerste natuursteen: marmer, travertin, kalksteen en de meeste terrazzo's met natuursteen bestaan zelf uit kalk en worden door azijn dof geëtst, blijvend. Gebruik daar een speciale natuursteenreiniger die kalk oplost zonder de steen aan te tasten. Ten tweede cementvoegen: zuur vreet de voeg uit, waardoor hij poreus en donker wordt. Spoel de voegen dus snel na en laat zuur nooit langer dan het etiket aangeeft staan. Meer tips in voegen schoonmaken.

Glanzende keramische tegels en glas verdragen zuur prima. Bij mat porselein met structuur (R11) blijft kalk in de ruwe bovenlaag hangen; daar helpt een borstel met zachte nylon haren beter dan meer middel. Zie ook tegelvloer schoonmaken.

Cementsluier na het voegen

Cementsluier is de dunne laag cement en pigment die na het voegen op de tegel achterblijft, ook als je netjes hebt afgewassen. Hij valt pas op als de vloer droog is en lijkt een grijze waas die het hele oppervlak dof maakt. Gewoon dweilen helpt niet: het cement is al uitgehard.

Gebruik een cementsluierverwijderaar, een mild zuur dat speciaal hiervoor is bedoeld. Wacht minimaal 7 dagen na het voegen, anders beschadig je de verse voeg. Maak de vloer eerst nat met schoon water, zodat de voegen verzadigd zijn en het zuur niet in de voeg trekt. Breng het middel verdund aan, laat enkele minuten inwerken zonder dat het opdroogt, schrob met een borstel of schuurpad en neem op met een dweil of waterzuiger. Spoel daarna twee keer met schoon water. Bij een vloer van 20 m² ben je hier een uur mee bezig.

Bij natuursteen, zellige en polijste tegels gebruik je een zuurvrije cementsluierverwijderaar. Test altijd eerst op een restant tegel of in een hoek die uit het zicht ligt.

Uitbloei: zoutuitslag buiten en in de kelder

Uitbloei ontstaat doordat water door de voeg of de lijm trekt, zouten uit cement en mortel oplost en die bij het verdampen aan het oppervlak achterlaat. Je ziet het op terrassen, in kelders, op nieuw gevoegde buitenmuren en soms op een vloer waar de egalisatie nog niet droog was. Het is onschuldig voor de tegel, maar het komt terug zolang er vocht doorheen blijft lopen.

Gebruik geen water: dat lost de zouten op, ze trekken terug in de voeg en komen later weer naar boven. Borstel de uitbloei droog weg met een harde borstel en veeg het poeder op. Herhaal dat een paar weken lang; bij nieuw werk is het meestal na drie tot zes maanden klaar. Blijft het, dan helpt een speciale uitbloeiverwijderaar, en bij buitenwerk een impregneermiddel dat water weert zodra de ondergrond echt droog is. Blijft de kelder vochtig, dan ligt het probleem niet bij de tegel maar bij de afdichting.

Zeepresten en huidvet

De doffe film op een douchewand die niet hard aanvoelt, is meestal een mengsel van zeep, shampoo en huidvet. Kalkreiniger werkt hier matig: het is geen kalk. Een pH-neutrale badkamerreiniger of een licht alkalische allesreiniger in warm water lost het op. Gebruik een microvezeldoek en wrijf in; daarna afspoelen en droog trekken. Bij een grove structuurtegel maak je het klaar met een zachte borstel.

Voorkomen

Kalk en zeep blijven weg als het water niet opdroogt op de tegel. Trek de douchewand en de vloer na het douchen af met een wisser; het kost een halve minuut en scheelt het meeste werk. Een ventilator die na het douchen nog 15 minuten nadraait, helpt ook. Woon je in een gebied met hard water (boven 12 °dH), dan is een waterontharder of een filter op de douchekraan een optie.

Natuursteen en onverglaasde tegels impregneer je na het leggen en daarna elke twee tot drie jaar. Een impregneer sluit de poriën, waardoor kalk en zeep aan het oppervlak blijven liggen en makkelijker loslaten. Ook cementvoegen kun je impregneren, zodat ze minder vocht opnemen en minder snel uitbloeien. Bij nieuwe natuursteen uit onze natuursteen tegels adviseren we dat standaard.

Kies bij de aanschaf bewust: een gladde, geglazuurde wandtegel of een gerectificeerd porselein uit de badkamertegels met een smalle voeg houdt minder vast dan een ruwe tegel met brede cementvoegen. Een epoxyvoeg in de douche neemt geen water op en verkleurt niet.

Veelgestelde vragen

Mag ik azijn op badkamertegels gebruiken?

Op geglazuurde keramische tegels en porselein wel, kort en goed nagespoeld. Niet op marmer, travertin, kalksteen, terrazzo met natuursteen of op cementvoegen. Zellige heeft een glazuur en kan het meestal hebben, maar test eerst.

Mijn nieuwe vloer blijft dof na dweilen. Wat is het?

Vrijwel zeker cementsluier. Gewoon schoonmaakmiddel doet niets; gebruik een cementsluierverwijderaar nadat de voeg een week oud is.

Witte vlekken op mijn terrastegels komen steeds terug. Wat nu?

Dat is uitbloei. Droog borstelen, niet nat maken, en geduld hebben: na een paar maanden zijn de zouten uitgewerkt. Daarna impregneren.

Helpt een stoomreiniger tegen kalk?

Beperkt. Stoom maakt zeep en vuil los, maar kalk is een mineraal dat alleen met zuur oplost. Wees bovendien voorzichtig met stoom op voegen en kit; die kunnen loskomen.