Portugese tegels in de keuken: vloer, achterwand en hoe je het rustig houdt

Wat zijn Portugese tegels?

Met Portugese tegels bedoelen we vierkante tegels, meestal 20x20 cm, met een geometrisch of bloemachtig dessin in twee tot vier kleuren. De naam verwijst naar twee tradities: de Portugese azulejo (beschilderde, geglazuurde wandtegel) en de cementtegel, die in de negentiende eeuw in Zuid-Europa en Noord-Afrika werd gemaakt door gekleurd cement in een mal te persen. Vier tegels tegen elkaar vormen samen een groter motief, en zo loopt het patroon over de hele vloer door.

De Portugese tegels die wij verkopen zijn keramisch: porcellanato met het dessin digitaal geprint onder een glazuur. Dat is bewust. Een echte cementtegel is poreus, moet voor en na het voegen worden geïmpregneerd, is gevoelig voor zuur en vet, en slijt in de loop van de jaren tot een gepatineerd oppervlak. In een keuken, waar olie, wijn en citroen op de vloer vallen, is dat een opgave. Keramiek heeft dezelfde dessins, maar je dweilt hem gewoon. Bekijk de Portugese tegels.

Waar in de keuken?

Vloer als "tapijt". De mooiste manier om Portugese tegels in een keuken te gebruiken is als een afgebakend vlak: een rechthoek van patroontegels onder de eettafel of voor het keukenblok, omzoomd door een effen tegel. Het patroon krijgt zo een rand, net als een vloerkleed, en de rest van de vloer blijft rustig. Reken op 3 tot 6 m² patroon in een gemiddelde keuken. Werk het vlak af met een rij effen tegels van hetzelfde formaat of laat de grotere tegel van de rest van de vloer er tegenaan lopen met een smalle snijlijn.

Achterwand achter het fornuis. Een strook van 60 tot 90 cm breed en 60 cm hoog tussen kookplaat en afzuigkap, met de rest van de achterwand effen. Dat is 0,4 tot 0,6 m², ofwel 10 tot 15 tegels: een kleine investering met veel effect. Keramiek met glazuur is hitte- en vetbestendig, dus geschikt direct achter een gasfornuis.

Bijkeuken of kelderkast. Een kleine ruimte waar een hele vloer in patroon wél kan. Hier is de vloer van muur tot muur maar 3 tot 5 m², en je ziet hem met de deur open als een kader vanuit de keuken.

Zo combineer je zonder dat het druk wordt

De regel is simpel: één patroon, de rest effen. Kies de rest van de keukenvloer in een effen tegel van 60x60 in een kleur die in het dessin terugkomt, meestal de lichtste of de grijstint. Een houtlook vloertegel is het andere klassieke maatje: het warme hout naast het grafische patroon is een combinatie die in Zuid-Europese keukens al een eeuw werkt. Zie ook tegels 60x60.

Kastfronten effen en mat: wit, zand, grijs of diepgroen, zonder greepjes of fraaie profilering. Een kleur uit het dessin op de fronten of op een geverfde wand bindt het geheel. Werkblad liever effen (composiet, beton of hout) dan marmer met aders, want twee patronen vechten om aandacht.

In een landelijke keuken sluit een Portugese vloer aan bij houten fronten en een fornuis; zie landelijke tegels. In een jaren-30 woning past een dessin in zwart, wit en grijs bij de bestaande granito en glas-in-lood; vergelijk met jaren-30 tegels.

Formaat en legpatroon

Het gangbare formaat is 20x20 cm; soms 25x25 of 15x15. Bij een vlak van 20x20 tegels telt elke tegel: begin in het midden van het vlak en werk naar buiten, zodat de snijtegels aan beide randen even breed zijn en het motief symmetrisch uitkomt. Bij een "tapijt" bepaal je de maat van het vlak liever op hele tegels (bijvoorbeeld 8 bij 10 tegels is 160 bij 200 cm) zodat je helemaal niet hoeft te snijden.

De voeg is smal, 2 mm, en in de kleur van de lichtste tint in het dessin of in de kleur van de ondergrond van het patroon. Een brede of contrasterende voeg doorbreekt het motief en laat de vloer uiteenvallen in losse vierkanten. Keramische Portugese tegels zijn meestal gerectificeerd, waardoor die smalle voeg goed te leggen is. Gebruik een voegmiddel voor smalle voegen en vermijd donkere voeg bij een licht dessin; in de gids voor voegkleur kiezen staat welke tint waar werkt.

Let bij het leggen op de richting: veel dessins hebben een boven- en onderkant. Markeer de achterkant van de tegels met een pijl of houd de print op de doos aan. Lijm met een flexibele poederlijm en een lijmkam van 8 mm; 20x20 ligt makkelijk vlak, ook voor wie zelf tegelt.

Onderhoud

Keramische Portugese tegels onderhoud je als elke porcellanato: dweilen met een neutrale reiniger, geen impregnering, geen was. Vet en wijn trekken niet in. Alleen de voeg is gevoeliger; bij een lichte voeg in de keuken is een epoxyvoeg of een impregnering van de cementvoeg verstandig. Zie tegelvloer schoonmaken.

Lees voor de keuze van de rest van de vloer ook tegels voor de keukenvloer.

Veelgestelde vragen

Kan ik een hele keukenvloer in Portugese tegels leggen?

Het kan, maar in een open keuken-woonkamer wordt het snel veel. Het werkt het best in een gesloten keuken van maximaal 10 m² of in een bijkeuken, met effen fronten en een rustige wand.

Zijn Portugese tegels geschikt voor de keukenvloer qua stroefheid?

Keramische Portugese tegels hebben meestal R9 of R10 en een mat oppervlak. Voor een keuken is dat voldoende; vraag bij twijfel naar de R-waarde van de serie.

Hoeveel tegels heb ik nodig voor een vlak van 2 bij 2 meter?

Een 20x20 tegel is 0,04 m², dus 25 tegels per m². Voor 4 m² zijn dat 100 tegels; tel 10 procent bij voor snijverlies en reserve, dus 110 stuks. Reken het precies uit met hoeveel tegels heb ik nodig.

Kunnen Portugese tegels ook op de wand?

Ja, een vloertegel kan altijd op de wand. Achter het fornuis is het een goede plek. Gebruik een lijm voor wandtoepassing en leg het motief uit vanaf het midden van de strook.